Arnaldur      Grétarsson

Er mottumars eitthvað?

Eins og staðan er, hef ég aldrei verið með jafn mikið skegg á ævinni. Í því leynist tvímælalaust ákaflega myndarleg motta. Samt sem áður yrði erfitt að bregða hnífnum á skeggið sem er komið. Þetta verður svona einhver árátta hjá manni, að sjá hvað maður kemst langt með að safna...

Dagana 10.-13. mars, verða sýndar japanskar kvikmyndir í Bíó Paradís.

Hér er plakat sem ég bjó til fyrir viðburðinn.

Set inn nákvæmara prógram þegar það er tilbúið.

Hér er plakat sem ég gerði fyrir sýningu í Ráðhúsinu.

Sýningin stendur til 8. mars, og því rétt að benda á hana.

Í einu hefur Ríkisútvarpið ekki brugðist á umliðnum árum. Ríkisútvarpið hefur sinnt umfjöllun um landsbyggðartengd málefni af stökustu prýði, Íslendingum öllum til gagns. Það er mikilvægt að fá innsýn í hvað fólk er að sýsla á öðrum stöðum á landinu, til að viðhalda huglægum tengslum við allar byggðir landsins og efla samheldni þjóðarinnar.

“Enginn Reykvíkingur fengi inngöngu í þennan klúbb!”

Þættir eins og Landinn, Út og suður, Hringekjan veita oft á tíðum athyglisverða innsýn í þau samfélög utan höfuðborgarsvæðisins sem tekin eru fyrir hverju sinni. Misskemmtilega þó. Það er rétt að halda því til haga að höfuðborgarsvæðið fær takmarkaða umfjöllun af þessu tagi, sennilega er ráðgert að það fái nægjanlega athygli í fréttatímum eða öðru efni. Oftast eru viðmælendur léttir í lund og hafa ýmsar og ólíkar skoðanir á hinu og þessu. Eitt er þó viðmótið sem skín gjarnan í gegn, án þess að það sé algilt, en það er sú skoðun að íbúar höfuðborgarsvæðisins séu duglausar, illa innrættar afætur sem vilji allt gera til að níðast á landsbyggðinni.

Kjördæmalaus tvískinnungur

Á sama hátt virðist sem íbúar höfuðborgarsvæðisins, sérstaklega, megi ekki láta sig nein málefni tengd landsbyggðinni varða. Þeir mega ekki hafa skoðun á uppbyggingu stóriðju, atvinnumálum, orkunýtingu eða náttúruvernd. Svona mætti lengi telja. Öll slík afskipti eru sviplega afgreidd sem “aðför gegn landsbyggðinni”. Eins og hag Reykvíkinga sé best borgið með því að veitast gegn byggðum sem mörg okkar bera sterkar taugar til.

Á sama tíma eiga landsmenn allir að una óskynsamlegum ákvörðunum einstaka þingmanna sem ganga gegn heildarhagsmunum þjóðarinnar. Slíkt hefur fengið merkimiðann “kjördæmapot” og þykir bara nokkuð fyndið svar landsbyggðarinnar gegn hinni gegndarlausu “aðför”. Eitthvað fer minna fyrir því að þingmenn Reykjavíkurkjördæmanna vinni með þessum hætti og lofi lausnum sérstaklega miðuðum að höfuðborgarsvæðinu, þótt einhverjir kunni að brígsla þeim um slíkt.

Aðgreiningardeild landsins

Í umræðunni um niðurstöður kosninga til Stjórnlagaþings fékk það nokkuð mikla umfjöllun að einungis þrír fulltrúar landsbyggðarinnar hefðu valist á þingið. Í stað þess að líta sem svo á að þarna hafðu valist inn 25 málsmetandi Íslendingar, kusu menn að barma sér yfir skertum hlut landsbyggðarinnar og enn var talað um aðför að landsbyggðinni.

Það hlýtur að teljast stórmerkilegt að menn séu svo fullvissir um að frændur sínir í næsta kjördæmi séu að svindla á sér, að þeir séu tilbúnir að líta á eitthvað jafn almennt, opið og óstaðbundið og nýja stjórnarskrá sem aukaatriði í dæminu. Ekki nema að annað sjónarmið ráði þarna ferðinni, að menn vilji nýta sér vettvanginn sem stjórnlagaþingið er til þess að tryggja sérstöðu síns kjördæmis umfram annarra. Það væri þá í besta falli ósmekklegt.

Hættum þessari vitleysu

Mér dettur ekki í hug að verja sjónarmið höfuðborgarbúa í þessu, enda er það yfirleitt álitið höfuðsynd. Ég skal heldur ekki reyna að neita því að íbúar höfuðborgarsvæðisins gerist einhverjir sekir um að tala niður til frændfólks síns utan þess. Slíkt ber þó á endanum einna helst vitni um undarlega sjálfsmynd. Það er bara tími til kominn að hætta þessari vitleysu og koma fram við hvort annað með gagnkvæmri virðingu. Við erum 300.000 manns sem erum nær öll með tölu skyld í 6-7 ættlið. Ein stór fjölskylda.

Greinin birtist fyrst á Vefritinu - Málgagni ungs félagshyggjufólks þann 25. janúar 2011

Undanfarið hef ég aðeins verið að grúska í sólmyrkvum. Ég hef komist að því að það verður ansi tilkomumikill sólmyrkvi hérna 12. ágúst, árið 2026.

Almyrkvinn kemur reyndar ekki til með að vara í nema rúmar 2 mínútur, en klárlega er myrkvinn á besta tíma, um kl. 17, í ágústmánuði þegar sólin er hátt á lofti.

Ég hef svo sem aldrei verið mikið fyrir það gefinn að plana mjög langt fram í tímann. En það er spurning um að bóka þægilegt herbergi á Hótel Búðum fyrir þennan dag?

Svo er bara að vonast eftir tiltölulega heiðskírum himni.

Ég var nú reyndar eiginlega búinn að ákveða að ég myndi hafa sem minnst af pólitísku argaþrasi hérna, en svo rakst ég á svo frámunalega vitleysislega grein á Herðubreið að ég fann mig knúinn til að svara henni. Auðvitað á maður ekki að láta "trolla" sig svona áfram, en ég verð líka að viðurkenna að ég hef svo sem lúmskt gaman af því að setja saman svona pistla. Ég bara vissi ekki hvar eða hvort ég ætti að reyna að láta birta hana annarsstaðar.

Magnús M. Norðdahl skrifar á laugardag (12.02.2011) heldur undarlega grein sem hann birtir á vefritinu Herðubreið. Þar reynir hann að færa fyrir því rök að það að fá skorið úr um réttaróvissu fyrir dómstólum (sem hlýtur að teljast fullkomnlega eðlilegt í réttarríki), sé slæm stjórnsýsla sem beri keim af gerræðislegum vinnubrögðum. Máli sínu til stuðnings reynir hann að draga upp einhverskonar fjarstæðukennd líkindi milli umhverfisráðherra og fyrrum forsætisráðherra Davíðs Oddssonar. Hann gengur jafnvel svo langt að draga fram innrásina í Írak og reynir einhvernvegin að færa hana heim á umhverfisráðherra. Í huga Magnúsar eru líkindin milli þessa tveggja aðila orðin óþægilega mikil.

Ein helsta ástæða þessa, og í raun sú eina sem Magnús tilgreinir, er sú að Svandís Svavarsdóttir hafi látið þau orð falla að ákvarðanir hennar væru pólitískar (enda Svandís stjórnmálamaður). Magnús virðist þarna fyrst og fremst rugla saman kjörnum fulltrúum og embættismönnum sem eru fastráðnir til starfa hjá ríkinu (og telur umhverfisráðherra til seinni hópsins). Látum það þó liggja milli hluta. Út frá skrifum Magnúsar verður helst ekki annað ráðið en hann sjái fyrir sér einhverskonar teknókrasíu, þar sem sérfræðingar taka allar ákvarðanir og pólitískar hugsjónir koma hvergi við sögu. Í þessu er einnig falin sú sjálfsblekking að sérfræðingar hafi ekki pólitískar hugmyndir. Ég vil ekki dæma Magnús fyrir að aðhyllast slíkar skoðanir, en ég vil heldur ekki búa í þess konar samfélagi. Enn síður vil ég þurfa að taka þeirri heimssýn hans sem einhverskonar pólitískum hinsta sannleik.

Magnús, sem er hæstaréttarlögmaður, kýs að líta algerlega framhjá hinu lagalega álitaefni sem málið fjallaði um. Slíkt er raunar einkennandi fyrir alla umfjöllun um málið. Hann byggir mál sitt þannig upp að helst megi skilja að ráðherra hafi vísvitandi gert sér far um að brjóta lög til að þjónka annarlegum pólitískum hagsmunum. Það fyrsta sem manni dettur óneitanlega í hug er að Magnús hafi síst af öllu kynnt sér sjálfan dóminn eða um hvað málið snerist í raun (sem er túlkun á lagaákvæði en ekki eiginlegt lögbrot). Þá virðist Magnúsi þykja það hin mesta hneisa að ráðherra kjósi að túlka stjórnsýslulög ákaflega þröngt og hefur um það stór orð. Þarna lendir Magnús í stórkostlegri mótsögn við sjálfan sig, þar sem hann hefur fram að þessu amast yfir því að fyrrum embættismenn hafi ekki gengið nógu varlega um stjórnsýsluna. Magnús hlýtur þá líka að vera forviða á Hæstarétti og hans þrönga skilningi á stjórnsýslulögum. Það væri fróðlegt að heyra meira um það.

Að endingu kemur fram krafan um afsögn ráðherra, sem var svo sem hægt að búast við, enda orðin klisja dagsins. Ekki svo að skilja að krafan um afsögn eigi aldrei rétt á sér, hana verður bara að umgangast með hógværð og af varfærni, en það er eitthvað sem verulega skortir á í almennri umræðu þessa stundina. Spurningin um það hvort afsagnir opinberra starfsmanna séu eina hæfilega birtingarmynd pólitískrar ábyrgðar er þó efni í annan pistil.

Þegar upp er staðið, er í raun álitamál hversu mikið er á sig leggjandi við að svara slíkum óðamála pistlum. Þegar grunnhugtökum er grautað saman, þegar ritandi lendir í mótsögnum við sjálfan sig, þegar hann er með óljósar aðdróttanir og upphrópanir, þá er lítill samræðugrundvöllur eftir til staðar. Það væri óskandi að fólk skoðaði öll svona mál af yfirvegun og kynnti sér helstu málsatvik áður en það beitti fyrir sig pennanum. Það væri líka óskandi að skoðanamiklir menn læsu þá allavega pistlana sína yfir. Ekki bara með tilliti til stafsetningar, heldur með tilliti til inntaks, ásamt grunnkröfunni um rökræna framsetningu efnisins.