Arnaldur      Grétarsson

Ég var nú reyndar eiginlega búinn að ákveða að ég myndi hafa sem minnst af pólitísku argaþrasi hérna, en svo rakst ég á svo frámunalega vitleysislega grein á Herðubreið að ég fann mig knúinn til að svara henni. Auðvitað á maður ekki að láta "trolla" sig svona áfram, en ég verð líka að viðurkenna að ég hef svo sem lúmskt gaman af því að setja saman svona pistla. Ég bara vissi ekki hvar eða hvort ég ætti að reyna að láta birta hana annarsstaðar.

Magnús M. Norðdahl skrifar á laugardag (12.02.2011) heldur undarlega grein sem hann birtir á vefritinu Herðubreið. Þar reynir hann að færa fyrir því rök að það að fá skorið úr um réttaróvissu fyrir dómstólum (sem hlýtur að teljast fullkomnlega eðlilegt í réttarríki), sé slæm stjórnsýsla sem beri keim af gerræðislegum vinnubrögðum. Máli sínu til stuðnings reynir hann að draga upp einhverskonar fjarstæðukennd líkindi milli umhverfisráðherra og fyrrum forsætisráðherra Davíðs Oddssonar. Hann gengur jafnvel svo langt að draga fram innrásina í Írak og reynir einhvernvegin að færa hana heim á umhverfisráðherra. Í huga Magnúsar eru líkindin milli þessa tveggja aðila orðin óþægilega mikil.

Ein helsta ástæða þessa, og í raun sú eina sem Magnús tilgreinir, er sú að Svandís Svavarsdóttir hafi látið þau orð falla að ákvarðanir hennar væru pólitískar (enda Svandís stjórnmálamaður). Magnús virðist þarna fyrst og fremst rugla saman kjörnum fulltrúum og embættismönnum sem eru fastráðnir til starfa hjá ríkinu (og telur umhverfisráðherra til seinni hópsins). Látum það þó liggja milli hluta. Út frá skrifum Magnúsar verður helst ekki annað ráðið en hann sjái fyrir sér einhverskonar teknókrasíu, þar sem sérfræðingar taka allar ákvarðanir og pólitískar hugsjónir koma hvergi við sögu. Í þessu er einnig falin sú sjálfsblekking að sérfræðingar hafi ekki pólitískar hugmyndir. Ég vil ekki dæma Magnús fyrir að aðhyllast slíkar skoðanir, en ég vil heldur ekki búa í þess konar samfélagi. Enn síður vil ég þurfa að taka þeirri heimssýn hans sem einhverskonar pólitískum hinsta sannleik.

Magnús, sem er hæstaréttarlögmaður, kýs að líta algerlega framhjá hinu lagalega álitaefni sem málið fjallaði um. Slíkt er raunar einkennandi fyrir alla umfjöllun um málið. Hann byggir mál sitt þannig upp að helst megi skilja að ráðherra hafi vísvitandi gert sér far um að brjóta lög til að þjónka annarlegum pólitískum hagsmunum. Það fyrsta sem manni dettur óneitanlega í hug er að Magnús hafi síst af öllu kynnt sér sjálfan dóminn eða um hvað málið snerist í raun (sem er túlkun á lagaákvæði en ekki eiginlegt lögbrot). Þá virðist Magnúsi þykja það hin mesta hneisa að ráðherra kjósi að túlka stjórnsýslulög ákaflega þröngt og hefur um það stór orð. Þarna lendir Magnús í stórkostlegri mótsögn við sjálfan sig, þar sem hann hefur fram að þessu amast yfir því að fyrrum embættismenn hafi ekki gengið nógu varlega um stjórnsýsluna. Magnús hlýtur þá líka að vera forviða á Hæstarétti og hans þrönga skilningi á stjórnsýslulögum. Það væri fróðlegt að heyra meira um það.

Að endingu kemur fram krafan um afsögn ráðherra, sem var svo sem hægt að búast við, enda orðin klisja dagsins. Ekki svo að skilja að krafan um afsögn eigi aldrei rétt á sér, hana verður bara að umgangast með hógværð og af varfærni, en það er eitthvað sem verulega skortir á í almennri umræðu þessa stundina. Spurningin um það hvort afsagnir opinberra starfsmanna séu eina hæfilega birtingarmynd pólitískrar ábyrgðar er þó efni í annan pistil.

Þegar upp er staðið, er í raun álitamál hversu mikið er á sig leggjandi við að svara slíkum óðamála pistlum. Þegar grunnhugtökum er grautað saman, þegar ritandi lendir í mótsögnum við sjálfan sig, þegar hann er með óljósar aðdróttanir og upphrópanir, þá er lítill samræðugrundvöllur eftir til staðar. Það væri óskandi að fólk skoðaði öll svona mál af yfirvegun og kynnti sér helstu málsatvik áður en það beitti fyrir sig pennanum. Það væri líka óskandi að skoðanamiklir menn læsu þá allavega pistlana sína yfir. Ekki bara með tilliti til stafsetningar, heldur með tilliti til inntaks, ásamt grunnkröfunni um rökræna framsetningu efnisins.