Arnaldur      Grétarsson

Mér var bent á býsna áhugaverða grein (reyndar á ensku), um borgarskipulag í Reykjavík í sögulegu samhengi.

Greinin er mjög áhugaverð samantekt fyrir margar sakir, þótt hún sé rúmlega 10 ára gömul (frá 1999) og kannski eilítið undarleg á köflum. Svo fylgja einnig býsna áhugaverðar myndir með.

Það sem kom mér mest á óvart við lestur greinarinnar var að Íslendingar voru tiltölulega fljótir um að taka evrópskar hugmyndir um borgarskipulag upp á arma sína, þótt eftirfylgnin hafi ekki gengið sem skyldi. Hér voru menn fullir af góðum hug, en ýmsir þættir unnu gegn mönnum í þessum efnum, eins og farið er vandlega yfir í greininni.

Afleiðingar alls þessa er sú borgarmynd sem við stöndum frammi fyrir í dag.

Það eru samt nokkur atriði í greininni sem mér þykir rétt að taka til sem fóru sérlega í taugarnar á mér. Verst þykir mér við greinina hvað orðalagið er oft undarlegt. Auk þess detta inn skrýtnir punktar af og til (lokaorðin t.d. um gildi Íslenskrar Erfðagreiningar eru mjög úr takti við allt annað).

Að lokum fer það svo líka alltaf pínku í taugarnar á mér þegar menn blanda eðlishyggju í málflutning sinn. Staðhæfingar um "individualistic Icelanders" þykja mér vafasamar og helst til þess fallnar að gengisfella málflutninginn. Þetta mættu menn passa betur hjá sér.

Heilt á litið finnst mér ég þó verða að mæla með því að fólk renni yfir greinina. Í henni kemur mjög margt fram sem ég og fleiri í kringum mig hafa verið að velta vöngum yfir í tengslum við skipulagsmál í Reykjavík.

Ég var að ræða það við Sigga hvort það væri ekki agalega fínt ef að það væri til risastórt fólk, sem myndi halda á manni, eins og maður heldur á börnum. Hvort það væri ekki fínt að hafa svona risa sem burðarklár. Við vorum nokkuð sammála um að svo væri, en það væri mis-sniðugt eftir því hvernig haldið væri á manni.

Ég reyndi að gera þessi einhverskonar skil með teikningunni hér að neðan. (Smellið á myndina til að sjá stærri útgáfu).

Athyglisverðar vangaveltur í gær: Hvaða einstaklingur ætti að vera á 10.000 króna seðli, ef slíkur yrði gefinn út?

---VIÐBÓT---

Í kjölfarið á þessum vangaveltum, rakst ég á tengda frétt á lögregluvefnum frá 5. nóvember 2008.

Þetta fór víst framhjá mér á sínum tíma, en þá bar svo við að mönnum tókst að koma 10.000 króna seðli með mynd af Davíð Oddssyni í ló í matvöruveslun. Seðillinn reyndist svo aftur vera hluti af útskriftarverkefni LHÍ það sama ár eins og kemur fram í seinni frétt af málinu.

Ég rakst á þessar pallborðsumræður um réttindabaráttu blökkumanna frá 1963. Þarna eru saman komnir Marlon Brando, James Baldwin, Harry Belafonte, Charlton Heston, Joseph Minklelwitz og Sidney Poitier til að ræða vakninguna í bandarísku samfélagi um réttindi blökkumanna, og framtíðarhorfur í þeim efnum.

Upptakan er fyrir margar sakir athyglisverð. Það er athyglisvert að heyra sjónarmið Marlon Brando, sem ber von í brjósti um aukin réttindi öllum þjóðfélagshópum til handa, það er merkilegt að horfa á fundarstjórann reyna að bera í bætifláka með því að benda á hversu opið samfélag Bandaríkin eru í samanburði við Sovétríkin. Það er áhugavert að ímynda sér hvað Harry Belafonte og Sidney Poitier eru að hugsa , en þeir virðast heldur þöglir og brúnaþungir.

Síðast en ekki síst er dálítið sérkennilegt að horfa á alla sem eru þarna samankomnir keðjureykja sígarettur (og pípur), og drekka te eða kaffi. Ég er ekki frá því að ég kunni betur við þetta fyrirkomulag. Þetta virkar einhvernvegin mjög heimilislegt. Allavega væri gaman að sjá menn drekka kaffi úr fallegum bollum í viðtalsþáttum í dag.

Í kjölfar þess að ég horfði á pallborðsumræðurnar hér að ofan, fletti ég upp James Baldwin, en einhverra hluta vegna hafði ég aldrei heyrt minnst á hann. (Ég hvet fólk eindregið til að kynna sér manninn, í það minnsta kíkja á viðtalið hér að neðan.)

Ég fann svo einlægt viðtal við James Baldwin frá árinu 1963. Það viðtal er töluvert vitrænna en vaðallinn hér að ofan.

Viðtalið var tekið í kjölfar fundar við Robert F. Kennedy, þáverandi dómsmálaráðherra, um stöðuna sem upp var komin í réttindabaráttu blökkumanna á þeim tíma. Það sem mér finnst ótrúlega magnað við þetta viðtal er að hlusta á manninn greina stöðuna í samfélaginu, og vandann sem blökkumenn standa frammi fyrir. Í raun má segja að flest það sem hann færir fram gildi enn í dag, og einskorðist ekki endilega við þessar aðstæður eða þessa tilteknu tíma. Það er líka dálítið magnað að heyra hann tala um það sem hann sér sem vankannta á nálgun Malcom X og Martin Luther King Jr. þótt þeir væru báðir kollegar hans.

Allt þetta fær mann til að velta fyrir sér hvers vegna nafni James Baldwin er ekki haldið hærra á lofti og af hverju hann er ekki stærri karakter út á við í réttindabaráttu blökkufólks.

Eru fleiri en ég að lenda í veseni með að panta dót frá útlöndum?

Er ég kannski bara með lélegt kreditkort?

Ég er að tala um basic kreditkorta-transaction milli Íslands og Svíþjóðar. Ætti ekki að vera svona flókið.